Kiedy rzucasz hasło “wyjazd w góry”, większość znajomych od razu wizualizuje sobie ostre granie Tatr, wietrzną Babią Górę lub zatłoczone szlaki Karkonoszy. Góry Świętokrzyskie często traktowane są z lekkim przymrużeniem oka, bo ich najwyższy szczyt – Łysica – z trudem dobija do 614 m n.p.m. To gigantyczny błąd nowicjuszy. Jeśli zignorujesz to pasmo tylko ze względu na jego wysokość, ominie Cię jeden z najciekawszych geologicznie i historycznie obszarów w Europie.
W 2026 roku Góry Świętokrzyskie to idealny cel na weekendowy reset, ucieczkę od alpejskich tłumów i solidny trening przed wyższymi partiami. Są to góry sędziwe, pełne pogańskich legend o sabatach czarownic, ukrytych w lasach klasztorów i unikalnych formacji skalnych, których nie znajdziesz nigdzie indziej w Polsce. Rozkładamy ten fascynujący region na czynniki pierwsze.
🔥 WYZWANIE DLA DŁUGODYSTANSOWCÓW:
Jeśli weekendowe spacery to dla Ciebie za mało i chcesz zmierzyć się z królewskim dystansem tego regionu (ponad 100 kilometrów marszu), koniecznie sprawdź nasz potężny, dedykowany poradnik:
Jak przejść Główny Szlak Świętokrzyski odcinkami – plan i logistyka (2026).
Geologiczny wehikuł czasu i słynne gołoborza
Góry Świętokrzyskie obok Sudetów to najstarsze góry w Polsce. Wypiętrzyły się miliony lat temu, a ich dzisiejszy, łagodny kształt to efekt bezlitosnej, trwającej eony erozji. Zamiast ostrych szczytów znajdziesz tu rozległe wały pokryte niezwykłym tworem natury – gołoborzami.
Gołoborza to ogromne, pozbawione lasu (gołe od boru) rumowiska skalne, zbudowane z twardych piaskowców kwarcytowych. Zobaczenie ich na własne oczy, szczególnie na zboczach Łysej Góry i Łysicy, to obowiązkowy punkt programu. Spacer po wyznaczonych wokół nich drewnianych kładkach robi niesamowite wrażenie i uświadamia potęgę niszczycielskich sił natury.
„Jako geograf przywykłem do surowych, kamienistych pustkowi na dalekiej północy. Kiedy pierwszy raz zabrałem studentów w Góry Świętokrzyskie i weszliśmy na gołoborze, od razu zauważyli podobieństwo. Te rumowiska skalne to namacalny dowód na to, jak wyglądała Polska w epoce lodowcowej. Procesy zamarzania i rozmarzania wody w szczelinach skalnych dosłownie rozsadziły te góry od środka, tworząc krajobraz przypominający arktyczną tundrę, choć znajdujemy się w samym sercu Europy Środkowej. To doskonała lekcja żywej geografii.”
– Bartosz Doroz.
Top 3 miejsca na krótki weekend
Jeśli nie masz czasu na przejście całego Głównego Szlaku Świętokrzyskiego (GSS), wybierz te trzy punkty, aby poczuć esencję regionu.
| Miejsce | Co tam znajdziesz? |
|---|---|
| Łysica (614 m n.p.m.) | Najwyższy szczyt pasma, należący do Korony Gór Polskich. Trasa ze Świętej Katarzyny (czerwony szlak) to zaledwie godzina marszu w jedną stronę przez piękną Puszczę Jodłową. Na szczycie zobaczysz mniejsze gołoborze i pamiątkowy krzyż. |
| Łysa Góra (Święty Krzyż) | Miejsce kulturowe numer jeden. Z jednej strony mroczne legendy o zlotach czarownic i pozostałości wałów kultowych z czasów pogańskich, z drugiej – imponujący klasztor na szczycie, w którym przechowywane są relikwie Drzewa Krzyża Świętego. Największe w Polsce gołoborze z platformą widokową. |
| Zamek w Chęcinach i Jaskinia Raj | Po zejściu ze szlaku warto odwiedzić majestatyczne ruiny zamku królewskiego górujące nad Chęcinami. Tuż obok znajduje się Jaskinia Raj – uznawana za najpiękniejszą krasową jaskinię w Polsce (wymaga wcześniejszej rezerwacji biletów!). |
Najczęstsze pytania o wyjazd w Góry Świętokrzyskie
Czy potrzebuję profesjonalnego obuwia górskiego?
Na głównych szlakach turystycznych (np. wejście na Łysicę czy Święty Krzyż) szlaki są dość łagodne, ale bardzo kamieniste. Zwykłe miejskie trampki z cienką podeszwą sprawią, że po godzinie zaczniesz czuć każdy kamyk pod stopą, co skończy się bólem. Półbuty trekkingowe lub dobre obuwie sportowe z grubszą, bieżnikowaną podeszwą w zupełności wystarczą w sezonie letnim.
Czy wstęp do Świętokrzyskiego Parku Narodowego (ŚPN) jest płatny?
Tak. Od kilku lat ŚPN pobiera opłaty za wstęp na większość swoich szlaków. W 2026 roku bilety (normalne i ulgowe) można bez problemu kupić w mobilnych aplikacjach (np. mPay, SkyCash) lub zeskanować kody QR umieszczone na tablicach przed wejściem na szlak. Gotówka w kasach staje się powoli przeżytkiem.
Czy te góry nadają się dla małych dzieci?
Są do tego wprost stworzone! Góry Świętokrzyskie to idealny poligon doświadczalny dla najmłodszych turystów. Przewyższenia są tu niewielkie, a dystanse między atrakcjami krótkie. Dodatkowo region oferuje mnóstwo atrakcji “okołogórskich” w razie niepogody, takich jak Park Rozrywki Sabat Krajno (z parkiem miniatur) czy interaktywne Centrum Nauki Leonardo da Vinci.
Podsumowując, Góry Świętokrzyskie to pasmo, w którym fizyczne zmęczenie ustępuje miejsca zachwytowi nad geologią i historią. Spakuj wygodne buty, zarezerwuj weekend i wyrusz w podróż śladami czarownic i najstarszych skał w Europie.
